Komünizm ve sosyalizm teorileriyle öne çıkan Karl Marx 1818 yılında doğmuştur. Ekonomi alanındaki çalışmaları, ortaya koyduğu eleştirel fikirleri Marx’ı ön plana çıkarır. Marx’ın düşüncelerini anlamak süregelen durumları ve yenilikleri kavramamızı sağlayacaktır. Hakkında en çok yazı yazılan kişilerden birisidir ve bu yazımızda Marx’ın keşfettiği bazı yasalara yer vereceğiz. Marx’a göre bu yasalar hem doğada hem de toplumda mevcut olan yasalardır.

KARL MARX ve DİYALEKTİK MATERYALİZM

Marx materyalizmi bir fikir olarak benimsese de bu onun felsefi anlamda materyalizmi kesinkes kabul etmesinden dolayı değildir. Marx dünyayı değiştirmek istediğinden dolayı materyalizmi benimsemiştir. Çünkü madem ki dünya materyal üzerine kuruludur o halde Marx’ın onları kendi silahlarıyla vurması pek mantıklıdır. Böylelikle Marx’ta ilk mesele bu materyal dünyada doğru olanı bulabilmektir. Materyalizm görüşü Marx’a kadar gelen süreçte Bacon, Hobbes gibi düşünürler tarafından da benimsenmiştir. Bu filozoflar Marx’ın aksine materyalizmi felsefi anlamda da kabul etmişler, öyle ki, deneyimlenmeyen hiçbir fikrin varolamayacağını iddia etmişler. Her şeyi atomlara bağlamışlar ve insanı iradeden yoksun bir makine olarak görmüşler. Hem Marx’ta hem de diğer materyalist felsefecilerde akıl maddenin en yüce formudur. Böylelikle Marx da diyalektik materyalizme yönelmiş, doğa ve toplumsal yasaları diyalektik yöntemle açıklamaya girişmiştir. Marx bu keşfettiği yasaları ve Britanya’nın öz evladı materyalizmi bizs açıklamaktadır.

Marx’ın yasalarına girmeden önce diyalektiği anlamak gerekir. Diyalektik terimi Marx’ın da çok sevdiği bir filozof olan Herakleitos’ta ortaya çıkmıştır ilk kez. Diyalektik bir sanattır ve her şey hareket eder ve bunu irdeler. Marx diyalektik materyalizmle nesnel gerçekleri kavramaya çalışır. Marx’a göre toplumda yapılacak herhangi bir değişiklik o ülkenin doğal yasasına bağlıdır. Tıpkı doğa gibi toplumların da bir yasası vardır. Marx’ta toplumların yasası da insandan bağımsız ilerler. Yani eğer vakti gelmediyse hiçbir şey gerçekleşmez. Marx’a göre zamanın bir akışı ve doğal bir durum vardır ve Marx insanların bunu değiştiremeyeceğini söyler. Marx bu yasalardan ilkinin karşıt olanların bir olması ya da çatışması olduğunu söyler. Ya uzlaşmanın ya da çatışmanın olduğunu söyler Marx. Bunun bir ortası yoktur. Marx’a göre bir kişi bir gruba üyeyse ve bir de farklı grup varsa bu iki grup ya uzlaşacaktır ya da çatışacaktır. Dost görünen iki köpek çıkarları olmadığı sürece dostluğa devam edecektir Marx için. Soğuk bir anlaşma da aslında her an başlayabilecek bir savaştır der Marx’ta.

NİCELİKLER NİTEL OLARAK DEĞİŞMELİDİR

Herkes zengin olsa fakirler arasında yine bir çatışma olurdu. Marx’ın bu düşüncesinden daha önceleri Herakleitos şöyle bahseder: “Her şey dumana dönse burun delikleri ayırırdı onları.” Her zıtlık yine kendi arasında çatışacaktır Marx için. Küçük balığın büyük balığa yem olmasının da doğadaki bir kural olduğunu söyler Marx. Zaten kapitalizm de doğaya göre hareket ettiği için büyümüştür Marx’a göre. Doğada büyük olanın karnı doğacağı için kapitalizm de buna uygun olarak hareket eder. Marx eğer doğada bir şey yanlışsa bilinçli varlık olarak bunu düzeltmeliyiz der. Marx, kaybedenlerin birleşip daha büyük bir balık olabileceğini ve daha adil bir dünyanın kurulabileceğini savunur. İkinci yasa niceliklerin niteliksel olarak değişmesidir Marx’ta. Marx’a göre niceller evrimdir yani toplumlar da evrimleşir. Ama nitel olan esaslı hale geldiğinde ancak o zaman devrimden bahsedebiliriz der Marx. Ortak bilinçle insanlar burada bir yanlışlık var demediği sürece Marx’a göre gelişme olmaz. Boykotlar örneğin nicelden nitele dönmeye başlayabilir. Marx toplumsal evrim devrime dönüşebilir der. Toplumsal evrim nicelle olduğu için uzun zamanda olur ama devrim bir anda olur. Marx’ın diyalektik materyalizminde demek ki evrim olmadan devrim olmaz. Toplum nicel olarak evrimleşmediyse devrim yapamaz hiç kimse Marx’a göre. Eğer evrimleştiyse devrim hemen olur. Bu sebeple Hegel’de olduğu gibi doğanın tini karar verir birçok şeye.

ÜÇÜNCÜ YASA: İNKARIN İNKARI YASASI

Üçüncü yasa inkarın inkarı yasasıdır Marx’ta. Yeni olan şey eskiyi kötüleyerek gelir. Çünkü Marx’a göre eskiyi kötülemeden yeni kendini var edemez. Eski yıkılmadan bir yeni inşa edilemez çünkü eski de bir şeyi redderek var oldu. Bu sebeple Marx buna inkarın inkarı yasası adını verir. Tarihsel materyalizmde geçmişi bilmeyen geleceği kuramaz. Marx devlete düşman değildir devlet gereklidir der. Marx komünizme geçelim de demez. Zor bir iştir komünizm der Marx. Önce sosyal bir devlet olmak gerekir. Marx’ın kafa yapısına göre bir evin içinde dahi sömüren ve sömürülen vardır. Sistem kendini belli etmeden başkaları aracılığıyla sömürür insanı der Marx. Böylece insan karşı çıkamaz hale gelir. Marx’ın bu düşüncesi için bir ailenin evdeki bireye çalışması için sürekli baskı yapmasını örnek olarak verebiliriz. Böylece Marx’a göre devlet başkalarını sömürmek yoluyla o kişinin de bir başkasını sömürmesine yol açar. Böylelikle Marx’ın ve Marx’ın düşüncelerini takip edenlerin toplumdaki yasalara ilişkin görüşlerini açıkladık.